Dania ma wysoki poziom zabezpieczenia społecznego i dobrze rozwiniętą publiczną służbę zdrowia. Są one finansowane głównie z podatków. W ramach większości płatności do duńskiego systemu zabezpieczenia społecznego wymagany jest wkład finansowy.

System zabezpieczenia społecznego w Danii obejmuje:

  • ubezpieczenie emerytalno-rentowe,

  • ubezpieczenie chorobowe i macierzyńskie,

  • ubezpieczenie pielęgnacyjne,

  • ubezpieczenie na wypadek bezrobocia,

  • zasiłki rodzinne

  • ubezpieczenie od wypadków przy pracy i chorób zawodowych

System zabezpieczenia społecznego w Danii do 1993 r. finansowany był z budżetu państwa. Składki na zabezpieczenie społeczne zostały wprowadzone w 1994 r. dla pracowników i pracujących na własny rachunek, a w 1997 r. dla pracodawców.

Zarówno pracownicy jak i osoby funkcjonujące w Danii na zasadzie samozatrudnienia muszą, oprócz płaconych określonych podatków na rzecz skarbu państwa i gminy, płacić 8 procentową składkę na tzw. fundusz rynku pracy, z którego płacone są zasiłki dla bezrobotnych.

Odprowadzenie tych składek jest obowiązkiem pracodawcy. Zasiłki te płacone są w przypadku bezrobocia w jednakowej wysokości, niezależnie od tego, jak wysoką kwotę stanowi ww. 8% od zarobków.

Dodatkowym, dobrowolnym zabezpieczeniem w przypadku utraty pracy są ubezpieczenia od bezrobocia. Dobrowolne składki na ww. ubezpieczenie wpłaca się do funduszy celowych (A-kasse), które zazwyczaj funkcjonują przy związkach zawodowych. Aby wpłacać składki na taki fundusz nie trzeba być jednak członkiem związku, przy którym on funkcjonuje.

 

Ubezpieczenia zdrowotne

Podobnie jak ubezpieczenia społeczne, w Danii ubezpieczenia zdrowotne są także finansowane poprzez system podatkowy. Kartę ubezpieczenia zdrowotnego (sygesikringskort) otrzymuje się automatycznie po zarejestrowaniu się w rejestrze ludności, wraz z numerem identyfikacji podatkowej CPR. Kartę należy okazywać podczas wszystkich wizyt u lekarza i w przypadku innych wizyt związanych z szeroko pojętą ochroną zdrowia.Podobnie jak ubezpieczenia społeczne, w Danii ubezpieczenia zdrowotne są także finansowane poprzez system podatkowy. Kartę ubezpieczenia zdrowotnego (sygesikringskort) otrzymuje się automatycznie po zarejestrowaniu się w rejestrze ludności, wraz z numerem identyfikacji podatkowej CPR. Kartę należy okazywać podczas wszystkich wizyt u lekarza i w przypadku innych wizyt związanych z szeroko pojętą ochroną zdrowia. W Danii można wybrać jedną z dwóch kategorii ubezpieczeń w zakresie ochrony zdrowia. Kategoria pierwsza, w której wszystkie świadczenia są bezpłatne a wizyta u specjalisty jest możliwa jedynie po otrzymaniu skierowania od wybranego przez siebie wcześniej lekarza rodzinnego oraz druga, gdzie świadczenia lekarskie są częściowo płatne, natomiast istnieje wolny dostęp do lekarzy specjalistów. Decyzję co do zmiany kategorii podejmować można raz w roku.

Ubezpieczenia zdrowotne pokrywają część wydatków na leki, zabiegi dentystyczne czy fizykoterapię (w przypadku otrzymania skierowania od lekarza rodzinnego). Pobyt w szpitalu jest bezpłatny dla osób należących do obu w/w kategorii. Istnieje także wolny wybór szpitala, jednak jedynie w określonym rejonie. Karta ubezpieczenia zdrowotnego jest ważna także w niektórych krajach za granicą, jeśli pobyt nie przekracza 4 tygodni. Na stronie internetowej: www.sygeforsikring.dk można dokonać takich czynności jak zmiana kategorii, zmiana lekarza rodzinnego, zamówienie nowej karty ubezpieczenia zdrowotnego.

 

Zasiłki chorobowe

Pracownicy otrzymują świadczenie od pierwszego dnia choroby. Koszty świadczenia przez pierwsze 21 dni ponosi pracodawca. Po tym okresie wypłatę zasiłków przejmuje gmina. Prawo do zasiłku nabywa się po przepracowaniu co najmniej 13 tygodni i minimum 120 godzin. Warunki w zakresie zasiłków chorobowych różnią się w zależności od układu zbiorowego, w którym są określone. Wypłata zasiłku chorobowego ustaje, jeśli przekroczony jest limit 12 miesięcy w ciągu 1,5 roku. Lokalne władze podejmują okresowe działania kontrolne. Pierwsze po 8 tygodniach absencji spowodowanej chorobą. Przy pierwszym badaniu lub przy kolejnym, nie później jednak niż po 6 miesiącach choroby trwającej 12 miesięcy władze lokalne powinny przedstawić osobie chorej propozycje zabezpieczenia na przyszłość.

Osoba pracująca na zasadzie samozatrudnienia może otrzymać zasiłek chorobowy od gminy po 2 tygodniach choroby, ale jedynie w przypadku, kiedy prowadzi działalność gospodarczą z zyskiem nie krócej niż 6 miesięcy. Osoby z tej kategorii, które płacą dodatkowe, dobrowolne składki na ubezpieczenia chorobowe, otrzymują zasiłek od pierwszego dnia choroby.

 

Urlop macierzyński i zasiłek z nim związany

Pracujący rodzice w Danii są uprawnieni maksymalnie do 52 tygodni urlopu macierzyńskiego wraz z dodatkiem na zwrot kosztów utrzymania.

Ciężarna kobieta może skorzystać z urlopu macierzyńskiego na cztery tygodnie przed planowaną datą porodu i jest zobowiązana korzystać z tego świadczenia przez dwa tygodnie po porodzie.

Na podstawie pisemnego zaświadczenia wystawionego przez lekarza, urlop można rozpocząć wcześniej z powodów zdrowotnych. Po porodzie matka dziecka uprawniona jest do 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, a ojciec do dwóch tygodni urlopu w ciągu 14 tygodni od urodzenia się dziecka. Po tym okresie rodzicom wspólnie przysługuje jeszcze dodatkowe 32 tygodnie urlopu. Podczas trwania urlopu macierzyńskiego istnieje możliwość wykonywania pracy w niepełnym wymiarze czasu. Zasiłek macierzyński jest płatny przez gminę lub pracodawcę, któremu gmina zwraca następnie kwotę wypłaconego pracownikowi zasiłku.

 

Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Wszyscy zatrudnieni w Danii objęci są obowiązkowym ubezpieczeniem wypadkowym w zakresie wypadków przy pracy. Niektóre osoby pracujące na zasadzie samozatrudnienia – jak np. rybacy i właściciele statków – muszą ubezpieczyć się osobno. Do ubezpieczenia można wybrać którąkolwiek z funkcjonujących na rynku firm ubezpieczeniowych. Koszty ubezpieczenia ponosi pracodawca. Musi on zgłosić wypadek przy pracy w ciągu 8 dni od jego daty. Jeżeli tego nie uczyni, rodzina lub sam poszkodowany mogą zgłosić wypadek do firmy ubezpieczeniowej w ciągu roku od wystąpienia wypadku.

Świadczenia z ubezpieczenia obejmują m.in.:

• leczenie i rehabilitację,

• rekompensatę za niezdolność do wykonywania pracy,

• odszkodowanie za trwałe kalectwo,

• rentę,

• czasowe wsparcie dla członków rodziny w wypadku śmierci.

Świadczenia wypłaca firma ubezpieczeniowa. Renta, jak i odszkodowania, mogą być także wypłacane w innym kraju członkowskim UE lub EOG.

Szczegóły dotyczące wypadków przy pracy znaleźć można na stronie internetowej National Board of Industrial Injuries: www.ask.dk.

 

Zasiłki rodzinne

Ubezpieczeniem objęci są wszyscy obywatele Danii, cudzoziemcy mieszkający w Danii przynajmniej rok oraz cudzoziemcy objęci specjalnymi umowami, mający dzieci w wieku poniżej 18 lat. Wszyscy pracujący, w związku z płaconymi przez siebie podatkami, mają prawo do zasiłków rodzinnych na każde dziecko, które nie ukończyło 18 roku życia. Jeżeli zarówno dziecko jak i rodzice są zarejestrowani w Rejestrze Ludności, zasiłek wypłacany jest automatycznie.

Zasiłki nie są związane z wysokością przychodów rodziców i nie są opodatkowane. Zależą natomiast od wieku dziecka. Im dziecko jest starsze, tym zasiłek niższy.

Poza podstawowym zasiłkiem rodzinnym istnieją także dodatkowe zasiłki porodowe, adopcyjne, zasiłki dla sierot oraz dla dzieci wychowujących się w rodzinach niepełnych.

 

Emerytura

W Danii funkcjonują trzy systemy zabezpieczenia na wypadek starości (3 filary):

  • system powszechny oparty na miejscu zamieszkania (nieskładkowy),

  • uzupełniający system emerytalny ATP (oparty na zawodowych systemach

  • emerytalnych, składkowy),

  • specjalny system emerytalny SP (oparty na indywidualnych systemach

oszczędnościowych).

Ubezpieczeniem emerytalnym objęci są:

  • w systemie powszechnym - wszyscy mieszkańcy Danii,

  • w uzupełniającym systemie ATP - obowiązkowo wszystkie osoby w wieku 16-66 lat, pracujące 9 i więcej godzin tygodniowo, osoby, które otrzymują dzienne zasiłki chorobowe, zasiłki porodowe, zasiłki z tytułu adopcji lub bezrobocia albo uczestniczą w programie szkolenia.

 

Dobrowolnie objęte są osoby, które pobierają wcześniejszą emeryturę, rentę inwalidzką lub otrzymują przejściowy dochód (podczas bezrobocia) oraz pracownicy etatowi mający niedochodowe zajęcie, jeśli płacili składki przez ponad 3 lata.

Pełna emerytura przysługuje osobom, które ukończyły 65 rok życia i mieszkają w Danii przez co najmniej 40 lat po przekroczeniu 15 roku życia. Jeżeli dana osoba mieszka w Danii krócej, jej emerytura będzie zmniejszana o 1/40 za każdy rok krótszego pobytu.

Emerytura składa się z kwoty podstawowej (przy spełnionym warunku zamieszkiwania w Danii przez 40 lat), jednakowej dla wszystkich i może być pomniejszana, jeżeli emeryt uzyskuje jeszcze dochody ze świadczenia pracy. Emerytura uzupełniana jest dodatkiem uzależnionym od łącznej sumy dochodów emeryta i jego współmałżonka.

Istnieje także tzw. emerytura uzupełniająca. Pochodzi ona z dodatkowych programów emerytalnych, które są obowiązkowe dla osób pracujących więcej niż 9 godzin tygodniowo. Poziom tej emerytury jest wprost proporcjonalny do płaconych składek emerytalnych. Składki są opłacane w 1/3 przez pracownika a w 2/3 przez pracodawcę, a ich poziom zależy od ilości przepracowanych tygodniowo godzin. Bliższe informacje można uzyskać na stronie internetowej: www.atp.dk.

 

Renta inwalidzka

Za inwalidę w Danii uznaje się osoby w wieku 18-65 lat, których zdolność do pracy jest czasowo zmniejszona co najmniej o połowę ze względu na umysłową lub fizyczną ułomność.

Ubezpieczeniem z tytułu inwalidztwa w systemie powszechnym objęci są wszyscy mieszkańcy Danii. Świadczenia waloryzowane są corocznie w zależności od wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Wysokość renty uzależniona jest od stopnia inwalidztwa i przyczyn społecznych. Po osiągnięciu wieku 65-67 lat renta jest automatycznie zamieniana na emeryturę. Świadczenia są waloryzowane corocznie, w zależności od wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Świadczenia z tytułu inwalidztwa można łączyć z pracą, jednakże wówczas wysokość świadczenia zostanie obniżona.

 

Wcześniejsza emerytura

Co do zasady wiek emerytalny w Danii wynosi 65 lat. Jednak można starać się o przejście na wcześniejszą emeryturę po ukończeniu 60 roku życia. Spełnione być przy tym muszą następujące warunki:

  • należy mieć stały pobyt na terenie Danii,

  • być członkiem któregoś z funduszy ubezpieczeń od bezrobocia przez co najmniej 25 lat.

Emerytura ta nie jest wypłacana osobom mieszkającym przez dłuższy czas za granicą. Aby ją otrzymać należy złożyć podanie do funduszu ubezpieczeń od bezrobocia.

Więcej informacji na stronie internetowej: www.adir.dk

Państwo: 

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisując ciąg znaków z obrazka udowodnij że nie jesteś botem.